ၶၢဝ်ႇမိူင်းတႆး
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် AIDS 2012 လုမ်ႈၾႃႉ
- Details
- Published Date
- Written by ၶႃးႁွမ်
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် ဢဵတ်ႊသ် AIDS 2012 လုမ်ႈၾႃႉလၢႆလၢႆ ၸိုင်ႈ မိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႈသွင်မိုၼ်ႇပၢႆ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႊသ် (AIDS conference) ၸတ်းၶိုၼ်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႊရိ ၵၢၼ်ႊ တေႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/07/2012. ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် လုၵ်ႉတီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းမႃးႁူမ်ႈတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ႇ လၢႆလၢႆမိူင်းတင်းမူတ်းမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၵ်ႈ ပၢၵ်ႇပၢႆ။ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်းမီး 2 မိုၼ်ႇပၢႆ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းပၢင်ၵုမ်လူင်တေႇၵၢင်ၼႂ် 8:40 ထိုင် ႁူဝ်ၶမ်ႈ 7:30 မၢင်ဝၼ်းထိုင် 8:15 ၵၢင်ၶမ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈဝၼ်း လႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးတင်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵုမ်ၵၼ်(discussion) ပၢင်သွၼ်(work shop) ၵၢၼ်တူင်ႉ ၼိုင် ၶွင်ႁွင်ႈၵၢၼ်(program activity) ပၢင်ၼႄႁၢင်ႈ( photo exhibition) ႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းမီးမွၵ်ႈ 200 ပၢၵ်ႇပၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႄႈတၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇ(သ်) လွင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈႁူမ်ႈၵႃႇ မ၊ လွင်ႈလုမ်းလႃးၸွႆႈထႅမ်ၽူႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း၊ လွင်ႈႁေႉၵင်ႈလူတ်းယွမ်းလွင်ႈတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း၊လွင်ႈပူၵ်း ပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၼၢင်းယိင်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ policy ယႃႈမဝ်း ၵမ်လႄႈ HIV၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၵူႈမိူင်း မိူင်း လႄႈ HIV ဢိၵ်ႇတင်းလၢႆလၢႆႁူဝ်ၶေႃႈ။ မီးပႃးႁွင်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁွင်ႈၼႄၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်လႄႈ ႁွင်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်း ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် (conference) ပွၵ်ႈၼႆႉမီး ၼႃးမီးသျီး ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႃးႁူႇ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆး ယူႇလီလႄႈလွင်ႈပူၵ်းပွင်တီႈ MAP ပႃႈတႂ်ႈ Phamit Project ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်း မိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈမွၵ်ႇ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်းလႄႈ HIV။
မၼ်းၼၢင်းပဵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႂ်း 4 ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24/07/2012 ပႃႈတႂ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ လူင် လၢႆးၸႂ်ႉၽႅၼ်တၢင်းတႃႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလွင်ႈတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း(HIV) ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း (Strategic Directions to over comes the impact of HIV on Indigenous communities) ၽူႈၶိုၼ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလၢတ်ႈတႅၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉတီႈ Canada ၊ Austria ၊ America လႄႈ New Zealand. မၼ်းၼၢင်းပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းမိူင်းထႆး သေမွၵ်ႇလၢတ်ႈ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉမၼ်းၼၢင်းလႆႈဢိင်ၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈလႄႈမိူင်းထႆး သေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်ယူႇၼိူဝ်လွႆ ႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ်။ ႁႆႈ ၼႃး ဢမ်ႇလႆႈ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး။ ၵႆယၢၼ်တၢင်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ HIV/AIDS။ တေႃႈလဵဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵူၼ်းၼိူဝ်လွႆၵမ်ႈၽွင်ႈလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းဝဵင်း။
ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ႁိမ်းႁွမ်းမိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းထႆး။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်လီ၊ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈဢမ်ႇလွတ်ႈၽေးမိူၼ်ႈၼင်ႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ တႃးသီ ၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႃႇၶဝ်တေလႆႈၶေႃႈ မုၼ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ်တၢင်းႁူႉလွင်ႈပၢႆးယူႇလီ ၵေႃႈယၢပ်ႇ တႄႉတႄႉ။ ၸွမ်းလူၺ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈသေၵူၼ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းဢွၼ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ လိုမ်းၾိင်ႈငႄႈ တူဝ်ၵဝ်သေႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵေႃႉ ႁၵ်ႉလူၺ်ႈတီႈပႆႇလႆႈၵိၼ်ၶႅၵ်ႇ(တႅင်ႇငၢၼ်း)။ ၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း HIV ၼႆႉၵႆယၢၼ်ၶဝ် တႄႉတႄႉၼႆ။ သမ်ႉထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်သေပေႃးႁူမ်ႈ ၵႃႇမၵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉထူင်ယၢင် (condom) ၵွပ်ႈၼၼ် လႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ တီႈမိူင်းလႂ် သေဢမ်ႇဝႃႈၶဝ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း (HIV/AIDS) ၼမ်တႄႉတႄႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉမၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈထိုင်ဝႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၼၼ်ႉၶဝ်မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈ ထုင်းၽႂ်မၼ်းၸဵမ် လႂ်ၸဵမ်ၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယႂ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉႁၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းဢွၼ်ႇပဵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇသိင်ႇၶွင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ၼႄတၢင်းၵႃႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ၼႄၽူႈလႄႇမိူင်းတႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၺ်း။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈႁႂ်ႈႁူႉႁၼ်ထိုင်ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈၼပ်ႉယမ် ၾိင်ႈ ငႄႈၾိင်ႈ ထုင်းၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွင်ႈ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းလွင်ႈၽၢႆႇပၢႆး ယူႇလီလႄႈၵူႈလွင်ႈ လွင်ႈဝႃႈၼႆ။
ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇထိုင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢမ်ႇဝႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ် ၵႂႃႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယႃႇပေလိုမ်းတူဝ်ႇၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ၊ ယႃႇပေဢၢႆလွင်ႈတေလၢတ်ႈဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း သင်လႄႈယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယႃႇပေလိုမ်းၾိင်ႈထုင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယႃႇပေထၢင်ႇလဵၵ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတေလႆႈမီးတၢင်းႁတ်းႁၢၼ်သေႁတ်းလၢတ်ႈဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ပဵၼ်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းသင် ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် International AIDS Conference (IAC) လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃးသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်ႉမႅင်း HIV/AIDS ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-ထႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလႆႈပဵၼ်တူဝ် တႅၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈငဝ်းလၢႆး ပၢႆးယူႇလီၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း။
